به گزارش خبرنگار مهر، متن زیر بخشی از درس عرفان عملی حجت الاسلام وحید واحد جوان مدیر گروه اخلاق و منابع اسلامی دانشگاه تهران است که در سال ۱۳۹۵ در دانشکده معارف و اندیشه اسلامی دانشگاه تهران ارائه شده است:
عارف الهی مرحوم ملکی تبریزی در کتاب المراقبات روزه داران را از جهت نیّت به چند دسته تقسیم میکند؛ از جمله: عدهای فقط به خاطر ترس از مجازات الهی یا رسیدن به پاداش خداوند روزه میگیرند؛ گروهی علاوه بر نیت رهایی از مجازات و رسیدن به پاداش با روزه خود قصد رسیدن به نزدیکی و رضایت الهی را دارند؛ دستهای فقط برای رسیدن به رضایت و نزدیکی به خداوند روزه میگیرند. (اینها عارفان هستند)
در عرفان اسلامی این مطلب مسلم است که تنها خداوند متعال، معبود حقیقی است و انسان باید تنها برای او و به جهت اطاعت امر او و برای رسیدن به او عبادت کند.
اگر کسی عبادتی کرد، نماز خواند، روزه گرفت، انفاق کرد، حج به جا آورد، و انگیزه و نیتش، خوف و ترس از عذاب الهی و دوری از جهنم باشد یا آن عبادات را برای رسیدن به ثواب و اجر دنیوی و نعمتهای بهشتی مانند حور و قصر و باغ و میوه انجام دهد، در حقیقت عبادت واقعی نکرده است؛ نماز حقیقی نخوانده است؛ روزه حقیقی نگرفته است. این طور عبادت، در حقیقت عبادت خدا نیست، بلکه پیروی از خواستههای نفسانی و تبعیّت از تمایلات و خواهشهای نفس است.
توضیح بیشتر اینکه، شخصی که برای دوری از عذاب یا رسیدن به بهشت عبادت میکند، در حقیقت برای خودش کار میکند، نه برای نزدیک شدن به خداوند؛ او نماز میخواند، روزه میگیرد و دیگر برنامههای عبادی را انجام میدهد تا به بهشت برود و یا به جهنم نرود. او همۀ مشکلات را به خاطر این نرفتن یا آن رفتن تحمل میکند. اینکه عبادت خدا نیست و چنان شخصی هم به معنای حقیقی، عبدالله نیست. بله لطف خداوند آنچنان زیاد و گسترده است که شامل حال امثال ما میشود و عبادات صوری و ظاهری ما را به عنوان عبادت میپذیرد و چنین انسانی واقعاً جهنم نخواهد رفت و به بهشت خواهد رفت ان شاء الله.
حال انسان تعجب میکند از کسی که با این چنین نماز و روزه و عبادتی، متکبر هم میشود! به دیگران به چشم حقارت مینگرد! اگر کسی به خاطر نماز، روزه، انفاق، زکات و مانند آن، متکبر شود، معلوم میشود چقدر جاهل و غافل است. ما کجاییم و اولیا و عارفان الهی کجایند!
از این رو، نماز میخوانیم و روزه میگیریم و به فقرا و نیازمندان کمک میکنیم، اما توجه کنیم که ظاهر این اعمال کافی نیست؛ اینها باید ما را هر روز به حقیقت هستی نزدیک و نزدیکتر کند. هر روز متواضعتر شویم. هر روز رشد کنیم. باید تلاش کنیم، نیتها و انگیزهها را اصلاح کنیم؛ لازم است معرفت و اخلاص خود را بیشتر و بیشتر کنیم و هر روز به معرفت توحیدی عمیقتری دست پیدا کنیم.
نظر شما